Журналның декабрь (№12, 2018) санында төрле кызыклы әдәби әсәрләр, мәкаләләр укый алачаксыз.

kilese-san

Миңнефлүс Фәрхетдиновның «Наз» хикәясеннән өзек:

…Миңа бала кирәк, – диде өй эчендәге ике кешенең берсе. Диванга ятып ял иткән аюдай гәүдәле ир, тәненә энә кадагандай, урыныннан сикереп торып басты. – Нәрсә­ә­ә? – диде ул, күзләрен шарайтып. – Ялгызлык газаплый, – диде сүз башлаучы. – Кара әле көзгегә, бала турында сөйләрлекме соң син? – диде әзмәвер. – Көзгегә карамасам да, чәчләремнең агарганын, битемне җыерчыклар баска нын, гәүдәмнең бөкрәеп килгәнен, ләкин кулларымдагы көчнең ки ме мә гә нен бик яхшы беләм. – Соң? Шуннан?! – Син минем тешләремә кара! Гыйбрәт ямьсез кыяфәтле карчык олы авызын ачып ап­ак тешләрен күрсәтте. – Озак яшәячәкмен, диясең киләме? – Әйе.
Миңнефлүс ФӘРХЕТДИНОВ
– Тешләр калырга мөмкин. – Миңа ятимнәр йортыннан бер малай кирәк. – Аңладым. Сиңа бирмиләр. – Үз исемеңә яздырып, уллыкка аласың да, мин аны үзем белән алып китәм. – Синең урманыңда ни эшләр ул бала? Әнә, бакча тулы балаларым, тавышларын ишетәсеңме? – Саңгырау түгел. – Аларны да ничек туйдырырга, киендерергә дип көне­төне эшлим бит. Көчкә­көчкә җиткереп барабыз. – Малай алып бирсәң, сиңа биш йөз мең! – Биш йөз мең? – дип кайтарып сорады ир. – Риза булмасаң, чит кешегә мөрәҗәгать итәм. Әзмәвер бераз вакытка тынып торды да: – Мондагы ятимнәр йортында кемнәр яшәгәнен беләсең бит. Алар йә дөм­сукыр лар, йә барыбер сукыраеп килүчеләр, – диде. – Син минем кайда укытып пенсиягә чыкканымны оныттың, ахрысы. Берсен булса да алып, азмы­күпме бәхетле итәсем килә. Ул балага бөтен җылымны, бөтен аң­белемемне бирәчәкмен. Эшләгән чагында ала алмадым. Берсен алсаң, икенчесе кала. Шулай еллар үтте. – Балалар йортын күчерергә уйлыйлар. – Ашыгырга кирәк! Балалар моннан китүгә, авыл тарала башлаячак. Эш тә кими. Кешеләр күченәчәкләр. Ә мин урманымда – үз өемдә аның белән калачакмын. – Бар, урманыңа кайтып тор! Җәмилә белән бу турыда уйлашырбыз. Бала сарык бәрәне түгел, тиз генә биреп җибәреп тә булмас. – Дөрес. Башта сездә яшәр. – Җавап бирергә миңа туры килер бит. Тикшерерләр. – Аңлатма язам. Ерак булсаң да, азмы­күпме туганнар бит. Сез аның әти­әнисе булгач, ул балага туганында яшәгәнгә, ягъни миндә, сиңа нәрсә булсын. – Уйларбыз, – диде ир­егет.

* * *

Бөкре карчык, махсус килеп, ике көн буена интернат­мәктәп тирәсендә йөрде. Өченче көнне әзмәвердәй ир­атны чакырып китерде дә: – Сафур! Менә шушы баланы алырсың, – дип, иптәшләреннән читтәрәк басып, баганага беркетелгән радиодан агылган җыр тыңлап торган сигез­тугыз яшьлек малайны күрсәтте, аннары урманына кайтып китте…

 

Рәсим Хәбибулла «Юл газабы» хикәясеннән өзек:

…Ул тиз генә авыр чемоданын һәм дипломатын тотты да, вокзалдан очып чыгып, өченче юлдан кузгалган поездга таба йөгерде. Нәсим беренче юлны сикереп кенә чыкты, менә икенчесе… һәм кырыеннан сызгырып поезд узып китте. Йөрәге куркудан кысылса да, поездга таба йөгерүен дәвам итте. «Менә ничек кешеләр поезд астына эләгә икән, бер секундка соңарсам да, мин инде поезд астында кала идем. Хәзер бу поездга утыра алмасам, көч­хәл белән алган билет яначак, ничек итеп тагы Резидә Кәримовнага оялмыйча мөрәҗәгать итәрмен». Ул бер вагонны куып җитте дә, ачык ишеккә дипломатын селтәп ыргытты, ә поезд һаман тизлеген арттыра. Ул сул кулы белән тоткага ябышты, аяклары белән баскычына басты… әмма поезд инде шактый кызулый, Нәсимне кулындагы авыр чемодан артка таба сөйри. Нәсим аркасы белән вагонның стенасына терәлде, дөресрәге, поездның тизлеген арттырудан туган инерция аны стенага китереп кысты. Ул аркасын терә гән килеш, уң кулындагы авыр чемоданны тамбурга таба селтәде…

Дагыстан язучысы Эффенди Капиевның «Шагыйрь» әсәреннән (тәрҗемә) өзек:

…Сөләйман, бишмәт изүен ачып, ялан аяк ла рын тездән бөкләп, сакля буса га сын да утыра. Кулына таяк тоткан. Әң гә мә дәш ен ә туры карарга к ом ачаулап, бал чык идәндә эссе кояш шак ма гы җе мелди. – Син миңа кунакка килдең, ә үзең бәхәс ләш мәк че буласың, – ди ул би та раф кына. – Кичә дә, бүген дә шул бер үк сүзләр – ял ит, алҗыма, имеш, та был ган доктор. Син шагыйрь бит, шу лай булгач аңларга тиеш: айгыр ки тә – яшел кыр кала, герой китә – даны ка ла. Мин герой түгел, исән ша гыйрь нең да ны, әлбәттә, герой даны түгел ин де. Ул учак шикелле
даими дөрли ал мый. Учак ялкынлансын өчен аңа һәрчак утын өстәп торырга кирәк, юкса, ялкыны йөзне яктыртудан туктаячак. Мин исән бит әле, нигә дип син мине ял кау лык ка өндисең, ә? Кирәкми, Хәбиб! – Ләкин шагыйрь сакчыл булырга ти еш, син авыру бит…

 

Тулысынча журналның декабрь (№12, 2018) саныннан укый аласыз.

 

 

 

 

 

 

Татар халкының каһарманы Минзакир Әпсәләмов турында

Татар халкының каһарманнарын барлауны дәвам итәбез. Журналның декабрь (№12, 2016) санында басылып чыгачак Рәис Зариповның «Хәрби разведка генералы» язмасы да хәрби разведка генерал-майоры, хәрби фәннәр докторы Минзакир Әпсәләмовның данлы һәм катлаулы тормыш юлы, сугышта күрсәткән батырлыклары турында…

general

…Кызыл Армия Генераль штабының Разведка идарәсе (1942 елның 16 февраленнән – Баш разведка идарәсе (ГРУ) совет чорында «җиде йозак» астында булганлыктан, Әпсәләмовның фамилиясе дә сер итеп саклана. Шул сәбәпле, 1995 елда, Казанда нәшер ителүче «Идел» журналындагы татар генералларына һәм адмиралларына багышланган мәкаләдә* (*Татар генераллары һәм адмираллары. Идел, 1995, №5.) күренекле милләттәшебезнең фамилиясе күрсәтелми…